PASYWA

PASYWA –KAPITAŁY WŁASNE

Kapitały własne

Kapitał własny stanowi równowartość pieniężną bezterminowego wkładu właściciela (jedno- lub wieloosobowego) w majątek (aktywa) jednostki.

 Na kapitał własny składają się

- kapitały podstawowe, pierwotne (np. kapitał zakładowy w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, w spółkach akcyjnych, kapitał wspólników w spółkach osobowych, fundusz założycielski w przedsiębiorstwach państwowych) oraz 

- kapitały uzupełniające  (np. rezerwowe, zapasowe, powstałe z wygospodarowanego zysku).

Kapitały własne powstają zatem z finansowych wkładów właścicieli (z reguły nie wolno ich zwracać w trakcie funkcjonowania jednostki) oraz wygospodarowanego zysku przeznaczonego na rozwój jednostki.

Należne wpłaty na poczet kapitału podstawowego

Specyficzną pozycję kapitału własnego stanowią należne wpłaty na poczet kapitału podstawowego zapisywane jako wielkość ujemna.

Ma to miejsce, gdy sumy wpłacone przez akcjonariuszy na poczet kapitału podstawowego pokrywają jedynie część kwot zadeklarowanych na ten cel

Kodeks Spółek Handlowych dopuszcza ograniczenie wpłat gotówkowych przy subskrypcji akcji do 25% ich wartości nominalnej, przy czym pozostała kwota powinna być wniesiona w terminach ustalonych w statucie spółki.

Akcje własne

 Jako ujemna wartość występują także akcje własne i udziały do zbycia.

Zakłada się, że nabyte akcje, jeśli nie zostaną zbyte (nabywa się je także w celu umorzenia) zostaną umorzone, a więc nastąpi pomniejszenie kapitałów własnych, dlatego ich wartość zapisuje się jako wartość ujemną.

Kapitał zapasowy

Kolejną pozycją jest kapitał (fundusz)  zapasowy. Tworzy

się go między innymi:

1. Ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej,

2. Ustawowo, tzn. w spółce akcyjnej należy zgodnie z Kodeksem Spółek Handlowych (KSH) 8% zysku netto   odprowadzać na kapitał zapasowy dopóki nie osiągnie on 1/3 kapitału zakładowego,

3. Zgodnie ze statutem lub umową spółki,

4. Z dopłat wspólników.

Kapitał zapasowy zapewnia spółce ciągłość jej bytu, stabilizuje jej

działalność i służy do pokrycia ewentualnej straty netto.

W przedsiębiorstwach państwowych odpowiednikiem omawianego

wyżej źródła finansowania jest fundusz przedsiębiorstwa, a w

przedsiębiorstwach spółdzielczych-fundusz zasobowy.

Kapitał z aktualizacji wyceny

Kapitał z aktualizacji wyceny zwiększają skutki  aktualizacji wyceny niektórych aktywów na skutek:

         urzędowego przeszacowania (aktualizacji wyceny środków trwałych na podstawie odrębnych przepisów),

         przeszacowania inwestycji zaliczonych do aktywów trwałych, powodujące wzrost ich wartości do poziomu cen rynkowych.

Kapitał z aktualizacji wyceny zmniejszają między innymi:

         obniżenie wyceny długoterminowych inwestycji do wysokości uprzedniego podwyższenia ich wartości, odniesionych na ten kapitał,

         odpisy z tytułu utraty wartości środków trwałych, których wycena uprzednio zwiększała ten kapitał.

         Pozostałe kapitały rezerwowe

          Pozostałe kapitały rezerwowe tworzy się zgodnie ze statutem lub umową spółki na pokrycie szczególnych wydatków, np. w celu sfinansowania przedsięwzięć, z którymi wiążą się znaczne nakłady bądź też których pozytywny wynik związany jest z ryzykiem (wprowadzenie nowej technologii, zmiana profilu produkcji).

         Kapitał ten tworzy się z zysku netto, wpłat wspólników, obniżenia kapitału podstawowego. 

         Zysk (strata)

         Zysk (strata) z lat ubiegłych pojawia się w pasywach, gdy zysk (strata) netto nie zostanie w całości rozdysponowana (rozliczona).

         Zysk jest elementem pasywów, ponieważ stanowi źródło finansowania wzrostu aktywów lub zmniejszenia zobowiązań, tzn. jest źródłem wzrostu wartości aktywów netto (aktywów pomniejszonych o zobowiązania).

         Strata natomiast zapisywana jest ze znakiem ujemnym, oznacza ona bowiem uszczuplenie aktywów (majątku), które nie jest wynikiem zmniejszenie zobowiązań.

Oznacza to zmniejszenie kapitału własnego (aktywów netto) i wyraża się zapisem wyniku finansowego ze znakiem ujemnym.

 Zysk netto stanowi element kapitału własnego do momentu podjęcia decyzji co do jego podziału.

Jeśli w jej wyniku część tego zysku ma być przeznaczona na dywidendy czy inne wypłaty ( np. na rzecz funduszy specjalnych ), wówczas ta część  zysku staje się kapitałem obcym.

Odpisy z zysku netto

Odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego występują jako wielkość ujemna.

         Mają one miejsce, gdy następuje wypłata zaliczkowa na poczet zysku netto (przewidywanej dywidendy) bieżącego roku obrotowego, przed zatwierdzeniem rocznego sprawozdania finansowego i podjęciem uchwały o podziale zysku (spółka może wypłacić taką zaliczkę, jeśli wykazuje zysk).

KAPITAŁY OBCE

Istota zobowiązań

         Ustawowa definicja zobowiązań jest następująca:

         Jest to wynikający z przeszłych zdarzeń obowiązek wykonania świadczeń o wiarygodnie określonej wartości, który spowoduje wykorzystanie już posiadanych lub przyszłych aktywów jednostki.

         Zobowiązania muszą spełniać następujące warunki:

         musi istnieć obowiązek wykonania świadczeń w przyszłości (obowiązek wykonania świadczeń musi być pewny, czyli wynikać z konkretnych zdarzeń w przeszłości),

         wartość tych świadczeń musi być określona wiarygodnie, co jest możliwe po spełnieniu warunku pierwszego,

         wykonanie świadczenia spowoduje wykorzystanie posiadanych lub przyszłych aktywów jednostki.

Istota zobowiązań

            Popularnie zobowiązania kojarzą się z usankcjonowanym prawem obowiązkiem przekazania przez jednostkę w określonym terminie (przyszłości), określonych kwot środków pieniężnych na rzecz osób trzecich (prawnych, fizycznych) będący następstwem zaszłości wcześniejszych, takich jak zaciągnięcie kredytu bankowego, otrzymanie dostawy rzeczowych składników majątku z późniejszą za nie zapłatą*.

Rezerwy na zobowiązania

 Rezerwy występujące jako kapitał obcy tym różnią się od rezerw tworzonych w ramach kapitału własnego (np. rezerw tworzonych z zysku netto w celu zabezpieczenia się przed ryzykiem poniesienia strat w przyszłości, czy na przedsięwzięcia inwestycyjne - w bilansie pozycja pozostałe kapitały rezerwowe), że są swego rodzaju zobowiązaniem, tyle że:

-  jego termin wymagalności lub (i)

- kwota nie są jeszcze pewne.

         Tworzenie rezerw ma na celu wykazanie całości zobowiązań, w tym tych, których istnienie, wysokość, lub termin wykonania są na dzień bilansowy niepewne.

         Rezerwy na zobowiązania

         Tworzone rezerwy obciążają (powiększają) koszty, co powoduje obniżenie wyniku finansowego.

         W wyniku utworzenia tych rezerw zmniejsza się kapitał własny a zwiększają się kapitały obce.

         Ma to wpływ na ocenę sytuacji finansowej jednostki dokonywaną przez zewnętrznych adresatów sprawozdań finansowych. 

         Takie podejście jest podyktowane zasadą ostrożności i ma na celu ochronę interesów tych adresatów.

         Jednocześnie zmniejsza się dostępny do podziału (na dywidendę) zysk. W tym sensie tworzenie tych rezerw stwarza warunki do sprostania ewentualnym przyszłym wydatkom.

 

ŹRÓDŁA POCHODZENIA ŚRODKÓW GOSPODARCZYCH

W zależności od formy prawnej jednostki:

Rodzaj funduszu

(kapitału)

Przedsiębiorstwa

państwowe

Spółdzielnia

S.A.

Sp. z o.o.

Sp.J.

Komandytowa

Cywilna

Kapitał powierzony

Fundusz założycielski

Fundusz

udziałowy

Kapitał

akcyjny

Kapitał

udziałowy

Kapitał

wspólników

Kapitał samofinansowania

Fundusz

przedsiębiorstwa

Fundusz zasobowy

Kapitał zapasowy

Kapitał rezerwowy

Kapitał zapasowy

Kapitał rezerwowy

*sami

decydują co

zrobią

z majątkiem

 

 

Kapitał obcy – jest to równowartość tej części środków, która została wniesiona czasowo do majątku jednostki gospodarczej.(te środki, które wniesiono czasowo musimy zwrócić po określonym czasie – osoby fizyczne jak i prawne)

                  WADY                                                                      ZALETY

* koszt pozyskiwania kapitałów obcych                            *korzystanie z funduszy obcych

* konieczność zwrotu środków                                           przedsiębiorstwo nabywa kapitał

* czasowość użytkowania tych środków                             lecz przekazujący te środki nie

                                                                                          przyjmuje kontroli nad przedsięb.

 

Kredyty i pożyczki

Są to zobowiązania z tytułu pożyczonych przez jednostkę gosp. środków pieniężnych na określony cel.

Wg czasu:

§         długoterminowe – na zakup lub modernizację aktywów trwałych

§         krótkoterminowe – na pokrycie krótkoterminowego zapotrzebowania na środki (np. w wyniku sezonowości, przejściowe trudności w zakupie uregulowań prawnych)

 

Zobowiązania

(kredyt towarowy)

  1. Wobec dostawców – powstają na wskutek przejściowego nieuregulowania dostawcą ich należności za dostarczone przez nich materiały i usługi.
  2. ZUS
  3. Publiczno-prawne
  4. Inne zobowiązania