Budowa rachunku zysków i strat wynika z podziału całej działalności jednostki na

4 segmenty:

·      Działalność podstawową, czyli operacyjną,

·      pozostałą działalność operacyjną.,

·      działalność finansową

·       zdarzenia nadzwyczajne.

 

W związku z tym podziałem możemy określić następującą strukturę wyniku finansowego:

 

Wynik na działalności operacyjnej

+

Wynik na pozostałej działalności operacyjnej

+

Wynik na operacjach finansowych

+

Wynik zdarzeń nadzwyczajnych

+

Obowiązkowe obciążenia wyniku

 

 

Wynik działalności operacyjnej, w tym z tytułu pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych stanowi różnicę między przychodami netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów, z uwzględnieniem dotacji, opustów, rabatów i innych zwiększeń lub zmniejszeń bez podatku od towarów i usług oraz pozostałymi przychodami operacyjnymi a wartością sprzedanych produktów, towarów i materiałów wycenionych w kosztach wytworzenia albo cenach nabycia albo zakupu  powiększoną o całość poniesionych od początku roku obrotowego kosztów ogólnych zarządu, sprzedaży produktów, towarów i materiałów oraz pozostałych kosztów operacyjnych.[1]

 


Wynik operacji finansowych - stanowi różnicę między przychodami finansowymi, w szczególności z tytułu dywidend (udziałów w zyskach), odsetek, zysków ze zbycia inwestycji, aktualizacji wartości inwestycji, nadwyżki dodatnich różnic kursowych nad ujemnymi, a kosztami finansowymi  w szczególności z tytułu odsetek, strat ze zbycia inwestycji, aktualizacji wartości inwestycji, nadwyżki ujemnych różnic kursowych nad dodatnimi[2].

 

Wynik zdarzeń nadzwyczajnych stanowi różnicę między zyskami nadzwyczajnymi a stratami nadzwyczajnymi.

 Zdarzenia  nadzwyczajne (zyski i straty) obejmują zdarzenia trudne do przewidzenia, poza działalnością operacyjną jednostki niezwiązane z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia.

Na Obowiązkowe obciążenia wyniku składają się:

ü    podatek dochodowy, od osób prawnych,

ü    odroczony podatek dochodowy

ü     inne obowiązkowe obciążenia na podstawie przepisów szczególnych.

 

Rachunek może być sporządzony w formie dwustronnej lub jednostronnej tabeli. Znowelizowana ustawa o rachunkowości wyróżnia dwie formy tego rachunku a mianowicie:

 

Zależy to od sposobu ewidencjonowania kosztów.

Główna różnica między wariantami polega na odmiennym sposobie ujęcia kosztów wytworzenia sprzedanych wyrobów.

 

W wariancie porównawczym koszty działalności podstawowej są jedną zbiorczą pozycją, w której wyodrębnia się poszczególne rodzaje kosztów w układzie rodzajowym, dzieląc je na:

 

W porównawczym rachunku zysków i strat ujmuje się, więc wszystkie koszty, jakie zostały poniesione przez jednostkę w danym okresie sprawozdawczym, nie zależnie od tego czy są one współmierne z przychodami czy też nie. Jeżeli wszystkie wytworzone w danym okresie produkty zostaną sprzedane, wówczas poniesione koszty będą współmierne z osiągniętymi przychodami, a wynik na działalności podstawowej nazywany wynikiem na sprzedaży można obliczyć jako różnicę między tymi dwoma wielkościami.[4]

W praktyce jednak taka sytuacja występuje bardzo rzadko. Zwykle wielkość sprzedaży jest różna od wielkości produkcji. Należy wówczas skorygować poziom poniesionych kosztów o tak zwaną  zmianę stanu produktów. Wówczas, gdy przedsiębiorstwo nie sprzeda wszystkich wyprodukowanych wyrobów spowoduje to powstanie zapasów. Poniesione koszty są wówczas większe od osiągniętych przychodów. Należy więc je skorygować o wartość produkcji nie sprzedanej z danego okresu. Zgodnie z tą zasadą sporządzania porównawczego rachunku zysków i strat dokonuje się tego poprzez zwiększenie przychodów ze sprzedaży.

W odwrotnej sytuacji, gdy w danym okresie przedsiębiorstwo sprzedało więcej produktów niż wytworzyło wartość osiągniętych przychodów jest wyższa od poniesionych kosztów. Oznacza to zmniejszenie stanu produktów. W tym przypadku odpowiednia będzie korekta która obniża poziom osiągniętych przychodów o wartość wynikającą ze zmniejszenia stanu zapasów.

 

Zmiana stanu produktów to różnica (przyrost) między saldem końcowym a saldem początkowym następujących kont:
- wyrobów gotowych
- produkcji nie zakończonej
- rozliczeń między okresowych czynnych i biernych



Rachunek zysków i strat
(wariant porównawczy)[5]

 

A. Przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi, w tym:
- od jednostek powiązanych
I. Przychody netto ze sprzedaży produktów
II. Zmiana stanu produktów (zwiększenie - wartość dodatnia, zmniejszenie - wartość ujemna)
III. Koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby jednostki
IV. Przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów

B. Koszty działalności operacyjnej
I. Amortyzacja
II. Zużycie materiałów i energii
III. Usługi obce
IV. Podatki i opłaty, w tym:
     - podatek akcyzowy
V. Wynagrodzenia
VI. Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia
VII. Pozostałe koszty rodzajowe
VIII. Wartość sprzedanych towarów i materiałów

C. Zysk (strata) ze sprzedaży (A-B)

D. Pozostałe przychody operacyjne
I. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych
II. Dotacje
III. Inne przychody operacyjne

E. Pozostałe koszty operacyjne
I. Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych
II. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych
III. Inne koszty operacyjne

F. Zysk (strata) z działalności operacyjnej (C+D-E)

G. Przychody finansowe
I. Dywidendy i udziały w zyskach, w tym:
- od jednostek powiązanych
II. Odsetki, w tym:
- od jednostek powiązanych
III. Zysk ze zbycia inwestycji
IV. Aktualizacja wartości inwestycji
V. Inne

H. Koszty finansowe
I. Odsetki, w tym:
dla jednostek powiązanych
II. Strata ze zbycia inwestycji
III. Aktualizacja wartości inwestycji
IV. Inne

I. Zysk (strata) z działalności gospodarczej (F+G-H)

J. Wynik zdarzeń nadzwyczajnych (J.I.-J.II.)
I. Zyski nadzwyczajne
II. Straty nadzwyczajne

K. Zysk (strata) brutto (I±J)

L. Podatek dochodowy

M. Pozostałe obowiązkowe zmniejszenia zysku (zwiększenia straty)

N. Zysk (strata) netto (K-L-M)


 


Rachunek zysków i strat

(wariant kalkulacyjny)

 

 

WARIANT KALKULACYJNY


A. Przychody ze sprzedaży towarów i produktów
I. przychody ze sprzedaży towarów i materiałów
II. Przychody ze sprzedaży produktów


B. koszty sprzedanych towarów i produktów
I. wartość sprzedanych towarów i materiałów
II. Koszt wytworzenia sprzedanych produktów


C. Zysk/strata brutto ze sprzedaży (A-B)


D. Koszt sprzedaży


E. Koszty ogólnego zarządu


F. Zysk/strata ze sprzedaży (C-D-E)


G. Pozostałe przychody operacyjne
I. Przychody ze sprzedaży składników majątku trwałego
II. Dotacje
III. Pozostałe przychody operacyjne


H. Pozostałe koszty operacyjne
I. Wartość sprzedanych składników majątku trwałego
II. Pozostałe przychody operacyjne


I. Zysk/strata na działalności operacyjnej (F+G-H)


J. Przychody finansowe

I. Dywidendy z tytułu udziałów - w tym od jednostek zależnych i stowarzyszonych
II. Odsetki uzyskane
III. Pozostałe


K. Koszty finansowe
I. Odpisy aktualizujące wartość finansowego majątku trwałego oraz krótkoterminowych         papierów wartościowych
II. Odsetki do zapłacenia - w tym dla jednostek zależnych i stowarzyszonych
III. Pozostałe


L. Zysk/ strata brutto na działalności gospodarczej (I+J-K)
M. Zyski nadzwyczajne
N. Straty nadzwyczajne
O. Zysk/strata brutto (L+M-N)


P. Obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego
I. Podatek dochodowy od osób prawnych lub osób fizycznych
II. Pozostałe obowiązkowe obciążenia
R. Zysk/strata netto (O-P)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



[1]

 

 

[3]

 

[5] Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości Dziennik Ustaw Rok 2002 Nr 76 poz. 694, Załącznik nr.1